Okres Nara
Wybudowano stolicę Cesarską, datowaną w chrześcijańskim kalendarzu na 708-712 rok , na planie prostokąta 4,3-4,8 km zapewne na Chiński wzór kulturowy, gdzie prostokąt/kwadrat był symboliczynym odwozrowaniem kosmologii „państwa środka” symatrię i porządek panujący w cywilizacji „świata”, za jaką uważali się Chińczycy, otoczonym z czterech stron przez niecywilizowane rubierze. Stolicę wypełniono pałacami i gmachami urzędowymi, ulicami i świątyniami, co symbolicznie ukazuje centralizację życia decyzjnego w okresie Nara.
Kodeks Taiho, który wprowadzał największe zmiany instytucjonalne, składał się z prawa karnego Ritsu i postanowień administracyjnych Ryo, późnie uzupełnionych zbiorem precedensów sądowych Kyaku i wskazówek Shiki . Zatem próbowano wprowadzić monopol na stanowienie reguł „gry” na terenie ówczesnych terenów „Japonii” w rękach arystokracji urzędniczej. Dawny tytuł naczelnika-kapłana został powiązany z doktryną konfucjańską Cesarza sprawującego władzę oficjalnie w sposób absolutny, przyjmując tyutuł „syna niebios” Tenshi czy „niebiańskiego władcy”Tenno , mającego rządzić zgodnie z nakazami cnót aby nie naruszyć porządku między niebem a ziemią, czyli mandatu transcendentemu jakim został rzekomo obdarzony. Nadal jednak powoływał się na rodowód od bogini słońca Amaterasu, zatem zachowano prawo dziedziczności i nienaruszalności domu cesarskiego, utrzymując że mandat został ofiarowany przez boginię rodowi cesarskiemu. Zatem widać tu istotne powiązanie tradycyjnej legitymizacji władzy opartej na kosmologii z okresu Yamato z zaczerpniętymi z Chin przez koreańskich skrybów ksiąg konfucjańskich koncepcji legitymizujący władcę z mandatu „nieba i ziemi” . W okresie Nara ludzi dzielono na trzy podstawowe kategorie. Do pierwszej należeli Cesarz i jego najbliższa rodzina wywodząca się ludzi stojący najlbliżej dworu cesarskiego wczasie wydażeń Taika i Jinshin , druga to wolni poddani Ryomin do której należeli dzierżawcy i urzędnicy „państwowi” i ostatnią grupą byli poddani niewolni Semmin. Dom Cesarski i urzędnicy przy nim służący tworzyli arystokrację, która także składała się z podziałów na dworskie stopnie hierarchiczne, cztery stopnie książęce będącymi członkami rodziny cesarskiej, osiem stopnii przysługujące poddanym zróżnicowana wewnętrznie na trzydzieści szczebli. Zatem jak widać awans w stopniach musiał być determinowany przez stopień użyteczności i stopień zasług dla Cesarza. Trzon arystokracji stanowili posiadacze czwartego i piatego stopnia rekrutujący się ze zwykłych omi i muraji sprzed okresu Taika, zatem przedstawiciele dawnych uji , których rosnąca siłą spowodowała że ród Yamato musiał ich dokooptować do „rady państwowej”. Trzy niższe stopnie znacznie mniej uprzywilejowane w hierarchii dworskiej stanowili potomkowie dawnych kuni-no miyatsuko , czyli lokalnych grup rodowych uji. Przy monopolu państwa na własność ziemską, zapewnianie dochodu, wynagrodzenia czy po porstu realizacja potrzeb wynikała z miejsca w hierarchii zatem działania ludzkie systemowo były okierunkowane na znalezienie się jak najbliżej Cesarza co zapewniały stanowiska państwowe, mianowicie umożliwiały posiadanie większej ilości osobistych poddanych, większy dochód z liczby przydzielonych ziem, pewne ulgi podatkowe, udział w dochodach „państwa” z handlu zagraniczego który także został zmonopolizowany oraz przywilej dziedziczenia stopnia przez synów. Niższa arystokracja i szlachta otrzymała podział ziem. Paragrafy Taiho określały strukturę rządzenia na szczeblu zrówno centralnym jak i lokalnym, zatem odchodziły wyraźnie od „władzy subiektywnej” do „władzy obiektywnej” rządzącej się według wyznaczonego kanonu regulacji. Kultura władzy była wyraźnie zorientowana wertyklanie.
Władza centralna
Strukturalnie przez swój symetryczny rozdział ról i zasady przypominął w swym funkcjonowaniu model T’angowski Cesarstwa Chińskiego. Różnił się dwoma głównymi pionami w którym jeden pion, urząd do spraw kultu Jingikan sprawował pieczę na Cesarskim rytuałem shintoistycznym a drugi, czyli Wielka rada państwowa Daijokan/Dajokan była właściwą administracją państwa.
Dajokan różniło od odpowiednika chińskiego to, iż kierowali nią trzej ministrowie, a w Chinach było to kilka urzędów polityczno administracyjnych. Pierwszy minister daijodaijn/dajodaijin był czysto tytularnym. Minister lewej strony sadaijin dzierżył rzeczywistą władzę administracyjną, minister prawej strony udaijin sprawował władzę w zastępstwie ministra lewej strony. Taki podział wyraźnie przypomina układ złożony z o-omi i o-muraji w systemie Yamato. Ministrowie za pomocą urzędników wykonawczych benkan nadzorowali pracę ośmiu ministerstw Sho, dzielące się na ministerstwa lewej i prawej strony, mianowicie: sekretariat cesarski, ministerstwo ceremonii i personelu urzędniczego, ministerstwo do spraw rodów arystokratycznych, ministerstwo do spraw ludności( ziemi, spisów ludności, podatków), ministerstwo wojny, ministerstwo prawa, ministerstwo skarbu i ministerstwo dworu cesarskiego. Istniał także urząd kontroli ale faktycznie nie miał większego znaczenia. Personel administracji centralnej wywodził się głównie z kręgów artystokracji dworskiej z pośród legitymizującym się wystarczająco wysokim stopniem, przyczym możliwość awnasu w hierarchii była znikoma, co świadczy że tytuły były dziedziczone w obrębie grupy rodów będących poplecznikami rodu cesarza, czyli rodu panującego.
W stolicy powstała szkoła służąca „edukacji” synów arytsokracji dworskiej, zatem stworzono ośrodek edukacyjny w którym elita rządząca miała monopol w zorganizowanym modelu akumulacji informacji, przez co zwiększła swoją przewagę w zasobach informacyjnych wobec rodów poza systemowych. Wzorem Chińskim naboru do gwardii stołecznej dokonywano przez zaciąg z prowincji, można wnioskować iż w obawie przed tworzeniem oddziałów z członków rodów dworskich mogących chcieć przeprowadzić „zamach stanu”.
Zarządzanie lokalne
System z okresu Nara także, skopiował rozwiązania zarządzania państwem na poziomie lokalnym z
doktryny T’angowskiego cesarstwa, łącząc je ze swoimi koncepcjami państwa Yamato rościągając na całe terytorium. Zarządzanie zaczynało się od terenów samej stolicy podzielonej na dzielnice lewej i prawej strony, dalej rozciągało się na obszer prownicji Kuni , czyli danwnych jednostek utworznych z posaidałości uji w czasach prób centralizacyjnych Yamato. Prowincje obejmowały po kilka danych kuni (w IX wieku chrześcijańskim liczba prownicji wynosiła 66), zatem nastąpiła konsolidacja kuni w większe regiony, którymi administrowali zarządcy prowincji kokushi kierowani ze stolicy do siedziny władz prowincjonalnych kokufu , nowo budowanych jako miniatury kopie stolicy państwowej w Nara. Rząd dążył do ustanwienia kontroli lokalnych posiadłości przez wprowadzenie podatków gruntowych opartych na trzech normach; tzn. całkowitej kontroli siły roboczej przez wprowadzenie spisów ludności(przeprowadzano je okresowo z czasem coraz rzadziej do IX wieku chrześcijańskiego, przyczym jednostką podstawową rejestracji ludności rolniczej było domostwo ko, które według tej jednostki organizowano w spisach w związki domostw tworzących wioskę, ko zatem stanowiły podstawową jednostkę przy nadziałach ziemi i wymiarze podaków, które ściagano od domostwa) , równym rozdziale środków produkcji przez nadawanie takiej samej wielkości ziemi, ujednolicenia opodatkowania i równym podziale dochodu.
Ziemie używane do uprawy uważano za wspólne dla tworzących wspólnotę wytwórczą jaką były wioski. Dzielono to pole na jednakowej wielkości według systemu Jori.
System podziału ziemi uprawej Jori polegał na podziale pól ryżowych na kwadraty o boku mniej więcej 800 metrów, kwadraty te dzielono na 36 jednakowych ponumerowanych czoworoboków Tsubo mających powierzchnię 1 cho. W obrębie każdego Tsubo wydzielano 10 pasów ziemi o powierzchni 1 tan ( 0,12 ha). Ten pas ziemi służył jak najmniejsza jednostka przy rozdzielaniu rolnikom ziemii pod uprawę, z których przydzielano na twarz nazywały one się kubunden. Podział ziemi wyglądał następująco, mężczyzna od 6 roku życia otrzmywał 2 tan a kobiecie przysługiwało 2/3 przydziału dla mężczyzn. Byli oni zobowiązani do uprawiania pól i płacenia podatku w formie zbiorów i produktów z nich wytworzonych : w ziarnie so, takaninie go, cho , świadczeń w robociźnie zoyo lub w służbie wojskowej, wyrobów domowych, tkanin. Zatem jedwab , czy półprodukty do jego wyrobu można uważać za tamtejszy środek płatniczy i wymiany, który służył jako świadczenie umozliwiające wykupienie się ze służby odrobkowej czy służby wojskowej. Służbie wojskowej podlegała 1/3 liczba mężczyzn znajdująca się w rejstrze poborowym heishi do służby w prowincjonalnych jednostkach (od 20 do 59 roku życia), rok w stolicy i trzy lata w rejonie pogranicznym. Poborowy musiał sam zaopatrywać się w broń i żywność, cieżar ponosiła jednostka spisowa ko, czyli domostwo. Widoczny brak zorganizowania oddziałów prowadził do przekształcenia się w grupy robocze. Współcześnie na terenach od południa wyspy Kyushu do północną równinę Kanto system Jori jest widoczny. Widać zatem jak głęboko regulacje administracyjne w okresie Nara wniknęły życie lokalnych wspólnot, rozdzierając wcześniejsze lokalne uwarunkowania katalektyczne w obrębie dawnych be.
Prowincje dzieliły się na powiaty kori/gun , które dzieliły się na gminy ri, przemianowane na go.
Granice kori w dużej mierze pokrywały się z obszarami dawnych kuni , przez co członkowie rodów lokalnych kuni-no miyatsuko sprzed okresu Taika pełnili rolę naczelników powiatowych grunji
Omi nie mający wysokiego statusu zostali podporządkowani centralnie mianowanemu zarządcy prowincji, zatem w ten sposób grupa koncesjonowanych w systemie arystokratycznej hierarchii powiązań członkowie rodów mogli być zagospodarowani na całym terytorium kontrolowanym przez władze w Narze.
Dla ułatwienia kontroli i komunikacji między stolicą a prowincjami wybudowano sieć dróg. W około stolicy prowincje stanowiły oddzielny rodzaj jednostek administracyjnych Kinai , pozostałe prowincje zewnętrzen zgrupowano w 7 obwodów do który prowadziły główne drogi. Drogi należy traktować jako realny środek integrujący wcześniej zdecentralizowane regiony podzielone między górzystą topografię terenu, umozliwiały nie tylko przemieszczanie się władzy centralnej ale także konfucjańskich modelów wladzy z centrum na peryferie. W ten sposób powstały rząd centralny stowrzył system umożliwiający utrzymanie władzy centralnej, za czasów Yamato pogrążonej przez dysproporcję w zakumulowanych zasobach między Yamato a innymi rodami. Konfucjanizm posłużył jako sprawdzony sposób organizacji monopolów państwowych , którą przypieczętowano przez ogłoszenie zasady iż Cesarz posiada prawo do własności zasobów kraju, przez co formalnie stał się jedynym dysponentem własności, a państwo stało się jego prywatną własnością, której części oddawał w dzierżawę/zarządzanie swoim poplecznikom.
Wpływy kulturowe przekazane przez mnichów „koreańskich” nie ograniczał sie do kultury rządzenia i organizacji formalnej administracji. Rozpoczęto tworzyć kroniki naśladując chiński wzór Nihonshoki , w której rozpoczęto dzieje dworu cesarskiego od końca IX wieku. Zaczęto także tworzyć monografie lokalne Fudoki gdzie ujęto wrunki topograficzne, archwizowano typowe produktów wytwarzanych w prowincji. Przystosowano chińśki język literacki Man’yoshu oczym świadczy 4000 poematów w stylu japońskim.
Inkulturacja buddyzmu w Narze
Buddyzm przyniesiony przez mnichów „koreańskich” wywarł wpływ na arystokrację depełniając Shinto jako nowy bardziej indywidulalistyczny system wierzeń, medium cywilzacji chińskiej i czynnik polityki państwowej co dla elity było atrakcyjne pod każdym względem, zważywszy że doktryny konfucjańskie o rządach T’ang były przefilitrowane przez „koreańskich” mnichów, którzy szerzyli literaturę chińską, sztukę, matematykę, medycynę, okazywali pomoc w projektowaniu mostów i urządzeń nawadniających. Buddyzm stał się podbuduwujący prestiż i dobrobyt dla mecenasów i protektorów jako źródła opieki sił nadprzyrodzonych. Świątynia Todaiji pełniła funkcję świątyń domu cesarskiego. Powstała w 736 roku sekta Kegon wprowadziła praktykę odprawianie sutr za kraj jako część relanej polityki państwa, był to kolejny zywczaj przeniesiony z Chiny, gdzie ta sama sekta (po chińsku Hua-jen) służyła interesom Cesarza T’angowskiego .
Rząd postanowił w 741 roku kalendarza chrześcijańskiego ufundować świątynię tej sekcie w każdej prowincji jako uzupełniający element kontroli ludności. Podzielone były na klasztor męski kokubunji i żeńskiego kokubunniji . Celem sekty było wznoszenie sutr ochronych w określonych porach roków(zapewne dla powodzenie zbiorów ryżu itp.) oraz w krytycznych dla państwa momentach. W 747 roku Cesarz Shomu wydał polecenie budowy olbrzymiego posągu Buddy Rushany co kosztowało olbrzymie obciążenie dla państwa. Szczególny patronat na budową sieci świątyń gokoku i wyposożanio ich w posiadłości ziemskie stanowił tradycyjnie ród Soga i Shotoku taishi. Buddyzmowi przypisywano magiczną moc ochronną dla wyznawców, warstwa metaficzyna była znana części duchowieństwa powszechnie. Obrazami buddy rozpowszechnionymi były Yaushi (budda uzdrowiciel), Shitenno (czterech niebiańskich władców), kannon (Bodhisattwa miłosierdzia)
„Sześć sekt z Nary” zaczeto traktować jako najważniejszy instrument państwa. W 752 roku odbyła się wielka ceremonia „otwarcia oczu” na które przybyli przedstawiciele i mnisi aż z królestwa Czampy z Indii. Cesarz Shomu pretendował do miana ziemskiego odpowiednika Buddy Rushana (buddę uniwersalnego) próbując legitymizować swoje panowanie jako ten który zapewnia ład w państwie. Dzięki wyraźnym profitom do kręgów mnichów zaczęło napływać członkowie arystokracji z Nary, gdyż była to jedyna droga do awansu nie ograniczona stanem urodzenia.
Ważnym zwrotem instytucjonalnym było porzuceniu armii poborowej po serii klęsk w wakach Sakanoe-no tamuramaro na granicy Ezo i przejście do oparciu obrony o milicje lokalne kondei rekrutowanej z prowincjonalnej szlachty, co w dużej mierze wpłynęło na zwiększenie wagi politycznej prowincji. Zaczęto odchodzić stopniowo od nakreślonej koncepcji silnego cesarza, czego skutkiem a może i jednoczęśnie przyczną była utrata wpływów na rzecz rodów dworskich i klasztorów buddyjskich, w których jak już było wspomniane znalazło się cześć rodów nie będących objętych koncesją cesarza, na bycie w systemie władzy. Można zatem spekulować, że przechodzenie do duchowieństwa przełamało system koncesyjny państwa tworzący dworską arystokrację uprzywilejowanych rodów i podobnie jak w systemie Yamato cesarz starcił przewagę nad rodami pozasystemowymi będąc tak samo zmarginalizowany do roli kapłana-arbitra i symbolu najwyższej prawomocności. W raz z umacnianiem się władzy rodów zaczęły się pojawiać tendencje decentralizacyjne i patrymonialistyczne. Zarzucono kontrolę gruntów na rzecz prywatnej własności ziemii shoen , a w prowincjach do władzy zaczęła dochodzić arystokracja wojskowa jak można wnioskować z lokalnie tworzonych oddziałów kondei. Rozpoczęła się ponowana demonopolizacja państwa.
Fragment pracy własnej: “Studium antropologiczno-prakseologiczne administracji w Japonii”