Według Jerzego Topolskiego polskiego historyka zajmującego się metodologią historyczną i nie tylko, mity jako przeświadczenia których nie da się poddać weryfikacji można odnaleźdź w dwóch źródłach. Jako sposoby pojmowania świata zakorzenione w zbiorowościach ludzkich, oraz jako postawa ludzka niechętna do weryfikacji (czyli racjonalizacji) sformuołowania jakiegoś stwierdzenia, które ulega „fundamentalizacji”. Pierwsze zatem ma charaker zbiorowy a drugi indywidualistyczny, przyczym oba mogą z siebie wynikać.

Mit można rozpatrwać także jako nośnik informacji charakteryzujący się koniecznością użycia przekazu werbalnego badź rytuału , w formie opowieści mającej charakter metafizyczny wyjaśniający rzeczywistość jako uporządkowany ład.

Na mitologię składa się opowieść o początkach „świata” , czyli kosmogonia czy teogonia, oraz początki ludów, plemion, narodów, dynastii czy innej zbiorowości ludzkiej.

Mity mają także charakter religijny wyjaśnijąc istotę bóstw, herosów i ich roli cywilizacyjnej. Takie bóstwa konstytujące cywilizację w Japonii występują każdym rejonie w postaci chramów sintoistycznych ichi-no miya, ni-no miya („pierwsza świątynia”, „druga świątynia”) poświęconych „bóstwom-cywilizatorom” są silnie i powszechnie obecne w kulturze Japonii.

Innym mitem projektującym przyszłość jest mit o zesłaniu boskiego wnuka na ziemię, opowieść ta zapisana w Nihongi bogini Amaterasu złożyła wnukowi obietnicęo wiecznotrałości nieba i ziemi (tenjo mukyu-no shinchoku) czyli o trwałości panowania Cesarstwa Japońskiego. Przy czym widać w tym micie wpływy koncepcyjne konfucjańskiej filozofii władzy w postaci „mandatu nieba i ziemi” do sprawowania władzy przez cesarza, która w procesie tworzenie mitologii oficjalnej była konstytuowana w okresie resturacji Meiji.

Innym rodzajem mitów, które możemu uznać jako utrwalające ludzki sposób postrzegania rzeczywistości jest sposób myślenia o przeszłości w kategoriach doświadczenia aktualnego, np: rozumienie instytucji z perspektyw VII i VIII wieku ( mówimy o zapisach dotyczących instytucji cesarstwa, ustawodastwa, tytułów itp. Zapisanych w kigi ) ale odnoszące się do opisów zamierzchłych, do teogonii i kosmogonii kiedy te instytucje nie miały miejsce. Co oznacz tworzenie takiej narracji dla stworzonych instytucji, aby zostały legitymizowane przez mitologię odnoszących się do początku „świata japońskiego”. Innym mitem ukrytym w historiografii także japońskiej, jest tworzenie takiej spójnej narracji przez ich twórców w logicznym łączeniu faktów i opisie ich literackim, że przez takie skonstruowanie ich same wydarzenia ukazują się jako logiczna, spójna i uporzadkowana wizja przeszłości.

Kolejnym mitem jest przeświadczenie, że wszystko ma swoją przyczynę i owe przyczyny utrzymują stan rzeczy ale także wywołują zmiany. W Japoni wizja rzeczywistości pozbawioną w której działalność ludzka nie ma większego wpływu jest zdecydowanie buddyzm, gdzie każde działanie działanie człowieka i innego stworzenia ma skuki, za które otrzymuje się dobrą karmę, czyli umożliwia się w przyszłym życiu dojście do wyzowolenia z kręgu wcieleń. Zatem od istoty robaka, przechodząc przez różne wcielenia przejść do postaci człowieka, następnie zostać bodhisattwą a w końcu buddą. Wpływy myśli buddyjskiej można zlokalizować od VI wieku wraz z mecentem nad nią księcia Shotoku, oraz w kulturze późniejszej w formie literatury, poezji i prozy.

Mit aktywizmu, czyli o tym że to dzialania ludzkie zmieniają o przebiegu historii wyraża się w Japonii w formie gloryfikacji bohaterów i władców.

Topolski wymienia także inne źródła mitów w narracji historycznej, czyli takie które są udziałem twórców historiografii jak: psychologia twórczości naukowej, ideologia, manipulacja i cenzura.

Pierwsza polega na tym, że twórcy przywiązani do własnych dokonań są mało skłonni do ich dezauwania, co wydaje się być oczywiste gdyż wpewnej mierze konstytuują one ich tożsamość jako naukowca. Ideologia wyraża się w widocznych trędach opisywania „tak a nie inaczej”wydarzeń przez autora, na którego także oddziaływała ideologia powszechna w jego czasach. W historiografii japońskiej dostrzec to można w zaginionych źródłach z VII wieku, do dzieł kojiki i Nihongi , a przed wszystkim do kresu Meiji kiedy tworzono oficjalną mitologię cesarstwa.

Cenzura objawiała się widocznie w prześladowaniach od późnego okresu Meiji niezależnych historyków ( Tsuda Sokichi) czy zwalczenie mogących podważyć teorie o boskim pochodzeniu dynastii badań archeologicznych, czyli okresu jomon który oficjalnie był uznawany za okres bogów z Kojiki i Nihongi, oraz badania okresu kofun mogących podważyć pochodzenie dynastii panującej.

Mit ten w praktyce padł po klęsce w wojnie na Pacyfiku 1945 roku.

Od II do V wieku, kalendarza chrześcijańskiego następowało formowanie się większej jednostki terytorialnej na terenach współczesnej Japonii. Legenda mówi o władczyni Himiko, która położyła kres walkom rodowym tworząc pod własnym charyzmatycznym przywództwem unię rodów. Ród panujący brał swoje pochodzenie od uformowania na wzór szamański bogni słońca, archeologicznymi przesłankami świadcząc o tym było pojawienie się wielkich grobowców. Okres ten uznawanny jest jako okres przejścia od kultury yayo do kultury kurhanów.

Mitologia Japonii według oficjalnych mitologii Kojiki i Nihonshoki mówi o wyłaniających się z chaosu dwóch bóstwach, męskim i żeńskim Iznami i Izanagi które wyławiając z morza wyspy, zwane dzisiaj wyspami Japońskim. Zostają zrodzone bóstwa „równiny wielkiego nieba” Takamagahara, za oceanem leżącej krainy nie dostępnej ludziom. Są to, „bogini” słońca Amaterasu Omikami i jej brat Susanoo-no mikoto „bóg” burzy i przemocy, którzy wydają na świat następną grupę bóstw(uznawanych za protoplastów głównych rodów walczących o władzę). Boskie rodzeństwo jest ze sobą w konflikcie. Amaterasu ma się prezentować jako „wódz-szaman”, nosząc strój wojownika jednocześnie odwołując się do potęgi magicznej dzierżąc insygnia władzy, czyli zwierciadło z brązu i naszyjnik z wygiętych klejnotów. Są to insygnia do dziś używane przez cesarską linię rodową i bliskiej grupy rodowej zwanej Tenson (potomkowie nieba), które jest wyraźnym nawiązaniem do mitologi konfucjańskiej. Susanoo zostaje przodkiem lini rodwej Izumo.

Kolejny etap walk ma miejsce na Ziemi, gdzie Amaterasu zsyła z Takamghara swojego wnuka Ninigi-no mikoto obdarzając go „trzema skarbami” jako symbolami władzy. Zwierciadło (spekuluje się że symbolizowało ciało Ameratsu) , miecz Susanoo symbol podboju Izumo przez Yamato i naszyjnik, symbol dziedzictwa pochodzenia od Amaterasu, czyniącą posiadacza naszyjnika istotą żywym bogiem mającym łączność z wielkim duchem Amaterasu. Za bóstwem mają podążać zastępy wojowników i służby(historycy domniemują że ich potomkowie mieli by być członkami arystokracji Yamato) którzy przedarli się z Kyushu przez Morze Wewnętrzne zajmując Yamato, zakładając tam siedzibę dworu , gdzie Ninigi-no mikoto zostaje uznany za pierwszego „cesarza Japonii” nazwanym po zwycięstwach Jimmu (boskim wojownikiem).

Jimmu miał podbić Izumo , oraz inne nadal zbuntowane rejony doprowadzając do skonsolidowania pierwszej dużej jednostki terytorialnej, czyli państwo . Pokonani przywódcy Izumo zostali rozbrojenie i pozbawieni władzy, mogli jednak nadal oddawać cześć swojemu bóstwu. Mitologia te jest pełna podobieństw do narracji konfucjańskich twórców mitologii,faktami potwierdzonymi przez badania archeologiczne powstanie w tamtym okresie grupy potężnych rodów na terenie Yamato. Świadczą o tym skupiska odnalezionych pozostałości w formie wykopalisk na tamtcyh terenach.

Za pierwsza większa jednostkę terytorialną uważa się, strukturę rodową na której czele stał naczelnik głównej gałęzi rodu, w okół którego tworzyło się grono ściśle spokrewnionych rodziny składającej się w całości na uji poźniej nazwanych pod wpływem historiografii konfucjańskiej, linią rozpoczynającą dynastię „potomków nieba”. Rządzący uji, który możemy określić jako związek spokrewnionych rodów, otaczały wielka liczba poddanych uji zwanych mijatsuko , niektóre nazwy uji kończyły się na sylabę be , spekuluje się że, nadzorowały one be należące do naczelnika rodu(czyli że była to ich funkcja), albo że pochodziły one od „społeczności” be. Niektórym z bezpośrednich nie spokrewnionych uji z naczelnikiem Yamato powierzano funkcje wojskowe, religijne, czy w dziedzinie sztuki nazywając je tym samym „rodzinami towarzyszącymi” tomo-no miyatsuko. Inne w regionach pełniły rolę popleczników rodu Yamato, były one określane jako rodziny lokalne kumi-no miyatsuko. Zatem władza miała tam charakter „piramidlany” gdzie władza wojskowo-polityczna na szczycie była dzierżona przez ród główny( potomków nieba) , rodziny towarzyszące(można je nazwać wasalnymi) oraz służbę rodową. Pod przywódzctwem poteżnych uji inne grupy uji zalduniały małe regiony podzielone przez górzystą topografię na jednostki polityczne, które przez historyków Hanowskich nazwane zostałt państewkami.

Uji wcielali do swojej organizacji rodowej przez połączenie rodów małżeństwem, podbój militrany czy narzucenie władzy duchowej płynącej z prestiżu bogini słońca Amaterasu. W odróżnieniu od „chińskiego” modelu zodbywania władzy przez podbój wielką siłą militarną i narzucania władzy centralnej, rody wspinały się po hierarchii rodowej próbując zbliżyć się do rodu panującego, wrogów nie eleminowano tylko włanczano w układ własnych sił, gdzie wodzowie odgrywali rolę suzerena i rozjemcy konfliktów między współzawodniczącymi między sobą rodami mu podległymi. Ród panujący musiał zatem prowadzić rozmyślną politykę wobec podległych uji, aby żaden z mniejszych rodów nie urósł na tyle w siłę, żeby zagrozić jego władzy. Zatem gra interesów pomiędzy uji wprowadziła dynamiczne napięcie gwarantujące trwałość struktury zależności, opierających się na wiązaniach się rodzin, lub hołdów jednych rodzin względem drugich, aby zwiększyć swoją ogólną siłę względem konkurentów. Rodzina zatem stanowiła w tym systemie władzy w pewnym sensie środek wymiany stanowiący największą wartość w systemie powiązań rodowych. Zatem siła poszczególnych rodów wynikała wprost z jakościowej i ilościowej przewagi struktury rodzoin tworząych uji nad innymi uji. Z czasem niektóre uji wzrastały w siłę i uzyskiwały kontrolę nad sąsiednimi asymilując je w system lokalnych hegemoni, powstały w ten sposób pierwsze wspólnoty polityczne.

Uji jako podstawowa jednostka tworząca państwo Yamato miała przywilej nadawania nazwisk i tytułów, wyznwania wspólnego bóstwa opiekuńczego ujigami uznawanego za przodka grupy, który jak możemy się domyślać pełnił funkcję integrującą grupę rodzin na poziomie rytualnej kontroli cybernetycznej i podzielanego systemu wyobrażeń, zatem tworząc homogeniczną kulturą w grupie, gdyż bóstwo było jedno dla każdej grupy. Naczelnik lokalnych uji nazywano uji-no kami wobec którego wymagano posłuszeństwa. Był on patriarchalnym zwierzchnikiem i kapłanem w czasie obrzędów ku czci bóstwa rodowego, władzę i funkcję kapłańską przekazywano dziedzicznie. Zewnętrznym symbolem władzy były, np: zwierciadło, strzała, czy drogi kamień. Można spekulować zatem, że stanowiły one dla tych zbiorowości ludzkich dużą wartość, zatem ich produkcja musiała być trudna i nie liczna, dalej możemy wnioskować, że władza danego uji opierała się na wytworzenia sytuacji monopolowej w produkcji tych przedmiotów. Uji czerpały środki do życia z produktów wytworzonych przez niżej usytuowanych be.

 

Be były wspólnotami grupującymi ludność wedle miejsca zamieszkania lub zawodu. Były zmuszone do służenia nadrzędnemu uji. Posiadały wspólne obiekty kultu i lokalne bóstwo ubusunagami lub ujigami tej rodziny w której służbie pozostawali. Więkoszość stanowiły wspólnoty rolnicze, produkujące ryż dla siebie i zwierzchników, pozostałe zajmowały się tkactwem

(hatoribe), wyrobem ceramiki(suebe), łowieniem ryb(ukaibe), wyrobem łuków(yugebe) lub służbę domową, czy obronną.

Yatsuko byli niewolnikami należącymi do poszczególnych rodzin w obrębie uji, stanowili oni około 5% populacji.

 

Tak jak wcześniej wspomniałem wierzenia shinto integrowały uji oraz legitymizowały władzę naczelników rodu, przez rytualne oddawanie czci przodkom rodu. Shinto jest zbiorem rodzimych wierzeń bez ustalonego credo, bez świętej księgi i rozwiniętej metafizyki, lecz wiara w opiekuńczą lub zgubną moc sił nadprzyrodzonych ściśle powiązanych z lokalną wspólnotą rodzinną, zatem shinto w każdym rodzie mógł mieć różne oblicze, szczególnie że topografia nieułatwiała komunikacji i przekazywaniu kultury rodowej. Przedmiotami czci był kami , siły duchowe związane z konkretnym miejscem i pochodzące od konkretnego człowieka lub przyrody, której mają wyższą moc zwykle ograniczoną do jakiejś miejscowości lub konkretnej dziedziny ludzkiej. Kami mogły występować w postaci konkretnych przedmiotów Shintai (wcielenie kami), np: skały, drzewa, góry wodospady. Widać jak natura była punktem odniesienia dla tej kultury i jak oddziaływała na stany umysłów ludzi. Mogły to być także przedmioty symboliczne, jak: zwierciadło, drogi kamień, surowa rzeźba. Shintai w dużej mierze umieszczano w świątyniach wspólnoty czy rodziny w świątyniach Miya. Ku ich czci odbywały się obrzędy Matsuki, czyli rytualne modły, ceremonie oczyszczające. Świątynię Miya symbolizowała prosta brama Torii, zatem rytualne przejście przez nią oznaczało dokonanie oczyszczenia symbolicznego członka wspólnoty. Lokalne oddziwaływnie bóstwa ochronnego było zatem kolejnym czynnikiem integrującym uji na danym terytorium, więc umożliwiało kontrolę cybernetyczną na poziomie nieświadomości, tzw. „przesądu” co do przemieszczania się członka rodu poza obszar panowania rodu i bóstwa ochronnego.

Ujigami czczono przez członków poszczególnych uji , były one ludzkimi lub totemistycznymi przodkami rodu.

Niektóre „duchy”czczono w całym kraju, jak Inari bóstwo ryżu.

Strukuturę rodową , zwaną „państwem Yamato”, można scharakteryzować, jako zdecentralizowany system władzy zorientowanej na rządzenie subiektywne poszczególnych jednostek, będących naczelnikami rodu, łączących się w większe struktury dla zapewnienia bezpieczeństwa rodu i stworzenia przewagi nad konkurentami.